Za slobodnu Palestinu je beogradski kolektiv koji kroz kulturne, umetničke i obrazovne inicijative i događaje zagovara dekolonizaciju Palestine. Na poziv časopisa Oblakader, kolektiv je napisao tekst iz tri dela u cilju prenošenja ključnih informacija o palestinskoj borbi za oslobođenje. Ovaj tekst nije iscrpan prikaz, jer palestinska borba traje 76 godina – već je uvod koji ohrabruje čitaoce da sami dodatno istražuju.
Cionistička okupacija – Istorija nije počela 7. oktobra 2023. godine
Palestinska ulična prodavačica koja prodaje primerke novina Falastin u Jafi, Palestina, 1921.
Da bismo razumeli genocid koji se trenutno odvija u Gazi, moramo se osvrnuti na korene konflikta koji sežu unazad, od kraja 19. veka. Jevrejska migracija u Palestinu počela je krajem 1800-ih kao deo ranog cionističkog pokreta, koji je imao za cilj osnivanje jevrejske domovine u Palestini. Teodor Hercl, osnivač modernog političkog cionizma, zalagao se za osnivanje jevrejske države, vođen uverenjem da Jevreji treba da imaju sopstvenu naciju i teritoriju, usled pojačanog antisemitizma u Evropi i proterivanja Jevreja iz Carske Rusije. Cionističke pretenzije nad Palestinom su zasnovane na uverenju da Jevreji imaju veće istorijsko pravo nad tom zemljom od Arapa. Palestina nije bila jedina opcija za kolonizaciju, razmatrane su i druge teritorije kao što su Uganda, Kenija, Argentina, Kipar, i druge. Britanska kolonijalna uprava je 1903. ponudila 13.000 km2 u Ugandi koja je tada bila deo Istočnih afričkih kolonija Velike Britanije, ali je 1905. ovaj predlog odbijen od cionističke organizacije. Na kraju je odlučeno da je Palestina glavni izbor i verovalo se da će zbog istorijskih veza sa judeizmom, ova teritorija biti privlačnija za naseljavanje. Vizija cionizma nije bila samo beg od progona, već i obezbeđivanje što veće teritorije, uz minimiziranje prisustva palestinskih Arapa. (Ovde treba imati u vidu objašnjenje termina settler colonialism: koncept kolonijalizma doseljenika može se definisati kao sistem ugnjetavanja zasnovan na genocidu i kolonizaciji, čiji je cilj da se autohtoni narod raseli i zameni novim doseljeničkim stanovništvom.)
Britanski vojnik traži oružje kod Palestinaca kod Jafa kapije u Jerusalimu, 1936.
Posle pada Osmanskog carstva, nakon Prvog svetskog rata, Palestina je ušla u eru britanske okupacije. Iako se Ujedinjeno Kraljevstvo isprva složilo da će poštovati novonastalu nezavisnost zemalja, nakon što je Osmansko carstvo poraženo u ratu, Britanija i Francuska su međusobno podelile teritoriju nekadašnje osmanske Sirije. Pre nego što će zvanično dobiti mandat nad Palestinom od Lige naroda 1922. godine, britanska vlada je 1917. izdala Balfurovu deklaraciju, podržavajući uspostavljanje „nacionalnog doma za jevrejski narod“ u Palestini, iako su Jevreji tada činili manje od 10% stanovništva. Ova deklaracija intenzivirala je jevrejsku imigraciju, posebno iz Evrope, gde je antisemitizam bio izražen, naročito nakon jačanja fašizma i nacističke Nemačke, što je primoralo mnoge Jevreje da emigriraju u Palestinu.
Tenzije između autohtonog palestinskog stanovništva i jevrejskih doseljenika rasle su zbog oduzimanja palestinske zemlje od strane cionističkih organizacija. Palestinci su se sve intenzivnije bunili, počevši od 1936. godine, ali je britanska vlada suzbila pobunu 1939. godine, koristeći drastične mere i jake vojne snage.
Palestinska velika pobuna 1936. Palestinski Arapi u Abu Gošu polažu zakletvu na vernost palestinsko-arapskoj stvari.
Do 1947. godine, Palestina je bila duboko pogođena sukobima
Kako bi se smirilo eskalirajuće nasilje, Ujedinjene nacije – tada stare samo dve godine i naslednice Lige naroda – dobile su zadatak da pronađu rešenje za palestinsko pitanje. UN su predložile Plan podele Palestine iz 1947. godine, koji je predviđao podelu Mandatne Palestine na dve nezavisne države: jevrejsku i arapsku. Plan je dodelio približno 56% teritorije jevrejskoj državi, a 43% arapskoj, iako su Jevreji činili manjinu u regionu i specijalni status gradu Jerusalimu. Plan su prihvatili jevrejski lideri, ali su ga arapski lideri odbacili, smatrajući da je nepravedno da jevrejska populacija, koja je činila oko 30% stanovništva i posedovala samo 7% zemlje, dobije više od polovine palestinske teritorije.
Odbijanje predloga je dovelo do nove eskalacije sukoba i događaja koji je u istoriji poznat pod nazivom Nakba, što na arapskom znači „katastrofa“, i smatra se najmračnijim periodom u palestinskoj istoriji. Tokom Nakbe (1948-1949), 750.000 Palestinaca, oko 80% tadašnje populacije, je bilo prisiljeno da napusti svoje domove. Veći deo stanovništva je nasilno proteran, dok je jedan deo napustio svoje domove zbog straha od terora cionističkih milicija. Procenjuje se da je više od 500 sela i gradova uništeno. Mnoga naselja sravnjena su sa zemljom, do te mere da na nekim mestima nije bilo dokaza da su počinjeni zločini. Jevrejski doseljenici naselili su se u domove proteranih Palestinaca i proglasili ih svojim. Palestinci su postali izbeglice u sopstvenoj i u susednim arapskim zemljama, posebno u Libanu, Jordanu i Siriji. Danas, 70% stanovništva Gaze čine izbeglice iz drugih delova istorijske Palestine, kojima je Izrael zabranio povratak, dok širom sveta živi oko 9 miliona raseljenih Palestinaca.
Do 1949. Izrael je zauzeo 78% palestinske teritorije, kada je potpisano primirje između Izraela, Libana, Egipta, Sirije i Jordana, kojim je utvrđena „zelena linija”). Tom linijom razgraničene su preostale palestinske teritorije, poznate kao Pojas Gaze i Zapadna obala. Palestinci u tim područjima, uključujući one raseljene tokom rata, živeli su pod kontrolom ovih arapskih država sve do Šestodnevnog rata 1967. godine, koji je predstavljao još jedan veliki udarac višedecenijskoj borbi za palestinsko samoopredeljenje. U junu 1967. godine, susedne arapske države (Egipat, Jordan i Sirija) ujedinile su se kako bi se borile protiv Izraela. Tenzije između arapskih država i Izraela rasle su godinama, a Šestodnevni rat rezultirao je drugim masovnim egzodusom Palestinaca iz njihove domovine i zauzimanjem Zapadne obale, Istočnog Jerusalima, Pojasa Gaze, sirijske Golanske visoravni i egipatskog Sinajskog poluostrva od strane Izraela. Ove teritorije, uključujući i oblasti koje su bile deo Plana podele UN-a, pale su pod izraelsku vojnu okupaciju. Nakon teškog poraza arapske strane, Izrael je kontrolisao čitavu teritoriju Palestine, delove Sirije i Egipta, protivno svim međunarodnim dogovorima.
Nakon Šestodnevnog rata, Izrael počinje sa gradnjom brojnih naselja na Zapadnoj obali, u istočnom Jerusalimu i na Golanskoj visoravni, koja su nelegalna prema međunarodnom pravu i koja su naišla na široku osudu međunarodne zajednice. Ta naselja su gotovo uvek praćena vojnim zonama, kontrolnim punktovima i razdvajajućim barijerama, dodatno ograničavajući palestinsko kretanje i pristup zemlji. Povrh toga, ona služe za tlačenje autohtonog palestinskog stanovništva kako bi se omogućila jevrejska supremacija između reke Jordan i Sredozemnog mora. Palestinci se danas tretiraju kao građani drugog reda, uključujući one koji žive u Izraelu i imaju izraelsko državljanstvo, što podržava široko rasprostranjeno mišljenje da je Izrael aparthejd i suprematistička država.
Razumevanje istorije Palestine ključno je za postavljanje trenutnih događaja u širi kontekst. Iako se nelegalna naselja šire, a barijere podižu, narod Palestine ostaje istrajan, oličavajući otpornost i nadu. Ključ, koji simbolizuje domove izgubljene tokom Nakbe i maslinovo drvo, simbol ukorenjenosti i života, zajedno predstavljaju njihovu nepokolebljivu odlučnost.
Pored težnje da očuvaju duboku vezu sa zemljom koju su generacijama obrađivali i negovali, Palestinci su odbili da budu pasivne žrtve. Umesto toga, uključili su se u različite oblike otpora, uključujući i oružanu borbu, u svojoj potrazi za pravdom i oslobođenjem.
Dani solidarnosti s palestinskim narodom
Povodom Međunarodnog dana solidarnosti s palestinskim narodom, 29. novembra, Za Slobodnu Palestinu organizuje seriju događaja pod nazivom Dani solidarnosti s palestinskim narodom, koji će trajati od 3. do 7. decembra 2024. godine. Tokom ovog perioda, u Ostavinskoj galeriji na adresi Kraljevića Marka biće održana izložba posvećena novinarima ubijenim u Gazi, pod nazivom „Uradili smo sve što smo mogli, zapamtite nas“.
Izložba prikazuje preko 60 portreta poginulih novinara, rad regionalnih umetnika, nastala je na inicijativu Sindikata novinara Hrvatske. Prvobitno održana u Zagrebu u partnerstvu s Inicijativom za slobodnu Palestinu iz Hrvatske, izložba omogućava posetiocima da doniraju sredstva za novinarske sindikate u Gazi i porodice koje su pobegle iz Gaze u Srbiju.
Pored izložbe, 5. decembra u galeriji će biti održana promocija knjige 10 mitova o Izraelu izraelskog istoričara Ilana Papea, koja je sada prevedena na SBH i dostupna za kupovinu.
U subotu, 7. decembra, u galeriji će biti prikazan film Ambulance, koji će najaviti Ramzi Hazboun.
Više o događaju možete naći na instagram profilu: Za slobodnu Palestinu.
Mnogi Palestinci, raseljeni od strane cionističkih osvajača tokom Nakbe, sačuvali su ključeve svojih domova, zbog čega je slika ključa postala jedan od najprepoznatljivijih simbola palestinskog samoopredeljenja, istrajnosti i trajne nade u povratak u svoju domovinu.
0 Comments